Sứ đồ Phao-lô là một trong những nhân vật vĩ đại nhất trong lịch sử Cơ Đốc giáo. Từ một người bắt bớ Hội Thánh dữ dội, ông đã trở thành chiến sĩ trung thành nhất của Tin Lành. Nhưng điều gì khiến ông sống như vậy — sẵn sàng chịu đựng tù ngục, đòn vọt, đắm tàu, và cuối cùng là cái chết — vì danh Chúa Giê-xu? Đây không phải là vấn đề tâm lý hay triết học. Đây là vấn đề thần học sống động, được đặt nền tảng sâu trong Lời Đức Chúa Trời.
I. Phao-lô Là Ai Trước Khi Gặp Chúa?
Trước khi trở thành sứ đồ, Phao-lô — tên Hê-bơ-rơ là Sau-lơ (Sha'ul / שָׁאוּל) — là người Pha-ri-si nhiệt thành, được học dưới chân giáo sư lỗi lạc Ga-ma-li-ên (Công Vụ 22:3). Ông mô tả chính mình:
"Về sự nhiệt thành, thì bắt bớ Hội Thánh; về sự công bình theo luật pháp, thì không chỗ trách được."
— Phi-líp 3:6
Trong tiếng Hy Lạp, từ zēlōtēs (ζηλωτής) — "nhiệt thành" — mô tả một người cháy bỏng vì tôn giáo đến mức sẵn sàng dùng bạo lực. Phao-lô không phải kẻ lạnh nhạt. Ông sống hết mình — nhưng sai hướng. Đây chính là nền tảng để hiểu tại sao sau khi gặp Chúa, ông cũng sống hết mình — nhưng theo hướng mới hoàn toàn.
II. Cuộc Gặp Gỡ Trên Đường Đa-mách — Điểm Chuyển Hóa
Công Vụ 9:1-9 ghi lại biến cố thay đổi hoàn toàn cuộc đời Phao-lô: một ánh sáng từ trời chiếu xuống, và tiếng Chúa Giê-xu phán:
"Hỡi Sau-lơ, Sau-lơ, sao ngươi bắt bớ ta? ... Ta là Giê-xu mà ngươi đang bắt bớ."
— Công Vụ 9:4-5
Điều quan trọng cần chú ý: Chúa Giê-xu không nói "ngươi bắt bớ dân ta" mà nói "bắt bớ ta". Điều này tiết lộ mối liên hệ huyền nhiệm giữa Đấng Christ và Hội Thánh — một chủ đề Phao-lô sau này sẽ phát triển sâu rộng trong các thư tín của ông (I Cô-rinh-tô 12:12-27; Ê-phê-sô 1:22-23). Chính cuộc gặp gỡ này đặt nền tảng cho toàn bộ lối sống của Phao-lô sau đó.
III. "Với Tôi Sống Là Christ" — Triết Lý Sống Của Phao-lô
Câu then chốt giải thích tất cả nằm trong thư Phi-líp:
"Vì Đấng Christ là sự sống tôi, và sự chết là điều ích lợi cho tôi."
— Phi-líp 1:21
Trong tiếng Hy Lạp: "ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν Χριστὸς καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος" — "Emoi gar to zēn Christos kai to apothanein kerdos". Từ kerdos (κέρδος) nghĩa là "lợi nhuận, thu hoạch" — thuật ngữ thương mại. Phao-lô nhìn ngay cả cái chết như một khoản đầu tư có lời! Điều này chỉ có thể đúng khi toàn bộ danh tính và giá trị của một người đã được gắn chặt vào Christ.
Trước đó, trong Phi-líp 3:7-8, ông giải thích:
"Nhưng vì cớ Đấng Christ, tôi đã coi những sự lợi cho tôi như là sự lỗ vậy. Thật vậy, tôi cũng coi hết thảy mọi sự như là sự lỗ, vì sự nhận biết Đức Chúa Giê-xu Christ là quí hơn hết."
— Phi-líp 3:7-8
Từ gnōsis (γνῶσις) — "sự nhận biết" — ở đây không phải nhận biết lý thuyết mà là nhận biết mang tính quan hệ cá nhân (tiếng Hê-bơ-rơ: da'at / דַּעַת), giống như Ê-den 4:1 dùng "biết" cho mối quan hệ thân mật nhất. Phao-lô yêu Chúa Giê-xu như người ta yêu một người mình thực sự biết và từng trải.
IV. Tình Yêu Của Đấng Christ — Động Lực Sâu Nhất
Phao-lô chỉ ra chính xác điều gì thúc đẩy ông trong II Cô-rinh-tô 5:14:
"Vì tình yêu thương của Đấng Christ cảm động chúng tôi."
— II Cô-rinh-tô 5:14a
Tiếng Hy Lạp: synechei (συνέχει) — không chỉ là "cảm động" nhẹ nhàng mà có nghĩa "ép buộc, kìm chặt, kiểm soát hoàn toàn". Tình yêu của Đấng Christ không phải là nguồn cảm hứng lãng mạn — đó là lực lượng kiểm soát trọng tâm của cuộc đời Phao-lô. Khi bạn hiểu rằng Đấng Christ đã chết thay cho mình, bạn không thể sống cho chính mình được nữa (câu 15).
V. Ân Điển — Căn Nguyên Của Sự Biết Ơn Vô Hạn
Để hiểu tại sao Phao-lô sống như vậy, không thể bỏ qua ý thức sâu sắc về ân điển của ông. Ông viết trong I Cô-rinh-tô 15:9-10:
"Vì tôi là rất hèn trong các sứ đồ, không đáng gọi là sứ đồ, vì tôi đã bắt bớ Hội Thánh của Đức Chúa Trời. Song tôi nay là thể nào, là nhờ ơn Đức Chúa Trời, và ơn Ngài ban cho tôi không phải là vô ích."
— I Cô-rinh-tô 15:9-10
Từ charis (χάρις) — ân điển — xuất hiện hơn 100 lần trong các thư tín của Phao-lô. Người càng biết mình đã nhận ơn lớn bao nhiêu, càng sống hết lòng bấy nhiêu. Phao-lô không bao giờ quên mình đã từng là ai — đó là động lực biết ơn không bao giờ cạn.
VI. Những Khổ Nạn — Không Phải Chướng Ngại Mà Là Đặc Quyền
Phao-lô liệt kê những gian khổ ông chịu trong II Cô-rinh-tô 11:23-28: bị đánh, bị tù, bị ném đá, bị đắm tàu... Nhưng thái độ của ông là:
"Tôi lại cũng coi hết thảy như là sự lỗ, vì sự nhận biết Đức Chúa Giê-xu Christ là quí hơn hết, Ngài là Chúa tôi, và tôi vì Ngài mà liều bỏ mọi điều lợi đó. Thật, tôi xem những điều đó như rơm rác, hầu cho được Đấng Christ."
— Phi-líp 3:8
Từ skybala (σκύβαλα) — thường dịch là "rơm rác" — thực ra là từ rất mạnh trong tiếng Hy Lạp, gần nghĩa với "phân bón" hay "rác thải". Phao-lô không lịch sự — ông nói thẳng: tất cả những gì thế gian coi là thành tích, ông coi như rác so với Christ. Đây không phải khổ hạnh tôn giáo — đây là sự đánh giá lại toàn bộ hệ thống giá trị qua lăng kính Phúc Âm.
Hơn nữa, ông còn viết trong Phi-líp 1:29:
"Vì anh em đã được ban ơn vì Đấng Christ, không những tin Ngài thôi, mà cũng chịu khổ vì Ngài nữa."
— Phi-líp 1:29
Từ echaristhē (ἐχαρίσθη) — "được ban ơn" — có cùng gốc với charis (ân điển). Phao-lô nhìn sự chịu khổ như một ân tứ đặc biệt — không phải hình phạt, mà là đặc quyền được dự phần vào sự chịu khổ của Đấng Christ.
VII. Mục Tiêu Tối Thượng — Sự Phục Sinh
Động lực cuối cùng của Phao-lô là viễn cảnh về cõi đời đời. Ông viết:
"Hầu cho tôi được biết Ngài, và quyền phép sự sống lại của Ngài, và sự thông công thương khó của Ngài, làm cho tôi nên giống như Ngài trong sự chết Ngài, để tôi có thể đạt đến sự sống lại từ trong kẻ chết."
— Phi-líp 3:10-11
Cụm từ exanastasin (ἐξανάστασιν) — "sự sống lại" — dùng tiền tố ex- (ra khỏi) mạnh hơn từ thông thường anastasis. Phao-lô không sống cho hiện tại — ông sống với ánh mắt hướng về ngày phục sinh vinh hiển, ngày gặp mặt Chúa. Đây là nguồn năng lực để chịu đựng tất cả.
VIII. Ứng Dụng Thực Tiễn Cho Đời Sống Cơ Đốc Nhân Hôm Nay
Từ cuộc đời Phao-lô, chúng ta học được những bài học thực tế sau:
-
1.
Hãy nhìn lại ân điển bạn đã nhận. Như Phao-lô không quên mình từng là kẻ bắt bớ, hãy nhớ lại cuộc đời bạn trước khi gặp Chúa. Lòng biết ơn chân thật sẽ tạo ra động lực phục vụ bền vững hơn bất kỳ cảm xúc tôn giáo nào.
Căn cứ: I Cô-rinh-tô 15:10; Ê-phê-sô 2:1-10 -
2.
Tái đánh giá hệ thống giá trị. Điều gì bạn đang coi trọng hơn Christ? Sự nghiệp, danh tiếng, sự thoải mái? Hãy đặt những điều đó qua lăng kính skybala của Phao-lô.
Căn cứ: Phi-líp 3:7-8; Ma-thi-ơ 6:33 -
3.
Nhìn khổ nạn như cơ hội dự phần với Christ. Khi gặp khó khăn vì đức tin, đừng xem đó là thất bại — hãy xem đó là đặc quyền echaristhē — ân điển được ban cho.
Căn cứ: Phi-líp 1:29; Rô-ma 8:17 -
4.
Sống với mục tiêu đời đời. Phao-lô không sống cho hôm nay — ông sống cho ngày phục sinh. Hãy thường xuyên nhắc nhở mình: cuộc đời này không phải là đích đến, chỉ là hành trình.
Căn cứ: Phi-líp 3:14; II Cô-rinh-tô 4:17 -
5.
Để tình yêu Đấng Christ "kìm chặt" bạn. Mỗi ngày, hãy suy gẫm về thập tự giá. Khi tình yêu của Đấng Christ trở nên thực sự đối với bạn, nó sẽ synechei — kiểm soát mọi quyết định, lời nói, và hành động.
Căn cứ: II Cô-rinh-tô 5:14-15; Giăng 3:16
IX. Kết Luận — Sống Như Phao-lô Là Sống Theo Đấng Christ
Câu trả lời cho câu hỏi "Tại sao Phao-lô sống như vậy?" không phải là vì ông có bản tính đặc biệt, không phải vì ông mạnh mẽ hơn người bình thường. Câu trả lời nằm trong một câu duy nhất: "Vì Đấng Christ là sự sống tôi" (Phi-líp 1:21).
Phao-lô sống như vậy vì ông đã gặp Đấng Phục Sinh, đã kinh nghiệm ân điển tha thứ, đã được tình yêu của Đấng Christ kìm chặt, và đã nhắm mắt nhìn về vinh quang phía trước. Đây không phải là tôn giáo — đây là sự biến đổi từ bên trong, bắt đầu từ ngày trên đường Đa-mách và không bao giờ dừng lại.
Điều tuyệt vời nhất là: cùng một Đấng Christ đó ngày nay vẫn đang gặp gỡ con người. Cùng một ân điển đó vẫn đang được ban cho. Cùng một Thánh Linh đó vẫn đang biến đổi tấm lòng. Vấn đề là: bạn có để Ngài làm điều đó trong cuộc đời bạn không?
"Tôi đã bị đóng đinh vào thập tự giá với Đấng Christ, mà tôi sống, không phải là tôi sống nữa, nhưng Đấng Christ sống trong tôi; nay tôi còn sống trong xác thịt, ấy là tôi sống trong đức tin của Con Đức Chúa Trời, là Đấng đã yêu tôi, và đã phó chính mình Ngài vì tôi."
— Ga-la-ti 2:20
Đây chính là bí quyết của Phao-lô — và cũng có thể là bí quyết của bạn.