Nhân Từ (Chesed) Trong Sách Ru-tơ

Tóm tắt: Sách Ru-tơ là một câu chuyện tuyệt đẹp về lòng nhân từ bền vững (chesed trong tiếng Hê-bơ-rơ), được thể hiện qua mối quan hệ giữa Na-ô-mi và Ru-tơ, giữa Bô-ô và Ru-tơ, và cuối cùng là sự nhân từ của Đức Chúa Trời dẫn đến dòng dõi Đa-vít. Qua lăng kính Kinh Thánh, chesed không chỉ là lòng thương xót nhất thời mà là sự trung tín, yêu thương kiên định, phản chiếu tình yêu của Đức Chúa Trời. Bài viết phân tích cách chesed vận hành trong sách, liên hệ với đời sống Cơ Đốc nhân Việt Nam hôm nay, nơi chúng ta được kêu gọi thực hành nhân từ giữa những thử thách kinh tế, gia đình tan vỡ và xã hội đầy biến động.

Bối cảnh

Sách Ru-tơ diễn ra vào "đời các quan xét" (Ru-tơ 1:1), một thời kỳ hỗn loạn ở Y-sơ-ra-ên với nạn đói kém lan rộng. Ê-li-mê-léc, một người Ê-phơ-rát từ Bết-lê-hem Giu-đa, dẫn vợ Na-ô-mi và hai con trai Mạc-lôn, Ki-li-ôn đến kiều ngụ xứ Mô-áp. Ở đây, Ê-li-mê-léc qua đời, hai con trai cưới vợ Mô-ô-pít là Ọt-ba và Ru-tơ, nhưng sau mười năm, cả hai con cũng chết, để lại Na-ô-mi góa bụa không con cháu. Nghe tin Đức Giê-hô-va ban lương thực cho dân Ngài, Na-ô-mi quyết định trở về Bết-lê-hem cùng hai dâu.

Bối cảnh này nhấn mạnh sự khốn cùng: nạn đói, cái chết liên tiếp, thân phận người ngoại bang (Ru-tơ là Mô-ô-pít, dân ngoại). Na-ô-mi cay đắng đổi tên mình thành Ma-ra, nghĩa là "đắng cay", vì "Đức Giê-hô-va đã giáng họa cho tôi" (Ru-tơ 1:20-21). Đây là nền tảng để chesed – lòng nhân từ bền vững – tỏa sáng, giữa bóng tối tuyệt vọng.

Diễn biến chính

Ru-tơ từ chối trở về nhà mẹ mình, tuyên bố trung tín: "Mẹ đi đâu, tôi sẽ đi đó; mẹ ở nơi nào, tôi sẽ ở nơi đó. Dân sự của mẹ, tức là dân sự của tôi; Đức Chúa Trời của mẹ, tức là Đức Chúa Trời của tôi" (Ru-tơ 1:16). Nàng theo Na-ô-mi về Bết-lê-hem đúng đầu mùa gặt lúa mạch. Ru-tơ đi mót gié lúa trong ruộng Bô-ô, một người bà con giàu có bên chồng Na-ô-mi. Bô-ô nhận ra Ru-tơ, bảo vệ nàng: "Hãy ở cùng các tớ gái ta... Nếu có khát, hãy đi uống nước" (Ru-tơ 2:8-9). Ông khen ngợi: "Nguyện Đức Giê-hô-va báo đáp điều nàng đã làm; nàng đã đến núp dưới cánh Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên" (Ru-tơ 2:12).

Na-ô-mi khuyên Ru-tơ tiếp cận Bô-ô để tìm "chỗ an thân" (Ru-tơ 3:1). Ru-tơ nằm dưới chân Bô-ô trên sân đạp lúa, xin ông "đắp mền trên kẻ tớ gái ông" (Ru-tơ 3:9), ám chỉ quyền chuộc theo luật Le-vi (Lê-vi 25:25). Bô-ô khen: "Việc nhân từ con làm lần sau này, lại còn trọng hơn lần trước; vì con chẳng có theo những gã trai trẻ, vô luận nghèo hay giàu" (Ru-tơ 3:10). Ông chuộc lại đất đai từ người bà con gần hơn, lấy Ru-tơ làm vợ, sinh con trai Ô-bết – ông nội Đa-vít (Ru-tơ 4:17-22). Câu chuyện kết thúc bằng phước hạnh: Na-ô-mi được an ủi, dòng dõi Chúa được nối tiếp.

Phân tích

Chesed, thường dịch là "nhân từ" hoặc "lòng thương xót bền vững", là sợi chỉ đỏ xuyên suốt sách Ru-tơ. Từ Hebrew, chesed ngụ ý lòng trung tín, ân điển kiên định, không phụ thuộc hoàn cảnh. Đầu tiên, chesed của Ru-tơ với Na-ô-mi ở Ru-tơ 1:8: Na-ô-mi cầu "Cầu Đức Giê-hô-va lấy ơn đãi hai con như hai con đã đãi các người thác của chúng ta, và đã đãi chính mình ta!" (dịch từ chesed). Ru-tơ chọn trung tín với mẹ chồng ngoại bang, từ bỏ thần Mô-áp, dân tộc mình – một chesed hy sinh lớn lao.

Tiếp theo, chesed của Bô-ô với Ru-tơ ở Ru-tơ 3:10: Ông công nhận hành động của nàng "trọng hơn lần trước" (lần trước là theo Na-ô-mi, lần sau là khiêm nhường xin chuộc). Bô-ô không lợi dụng mà tôn trọng luật pháp, bảo vệ danh dự Ru-tơ, chuộc đất và cưới nàng dù nàng là ngoại bang. Na-ô-mi cũng nhận ra chesed của Chúa qua Bô-ô: "Ngài không dứt làm ơn cho kẻ sống và kẻ chết" (Ru-tơ 2:20).

Cuối cùng, chesed của Đức Chúa Trời bao trùm: Ngài dẫn dắt Ru-tơ đến ruộng Bô-ô (Ru-tơ 2:3), ban con cháu, nối dòng Đa-vít – tổ phụ Chúa Giê-xu (Ma-thi-ơ 1:5). Chesed không phải ngẫu nhiên mà là sự sắp đặt của Chúa, biến bi kịch thành phước lành.

Góc nhìn Cơ Đốc

Từ góc nhìn Tân Ước, chesed trong Ru-tơ tiên báo tình yêu cứu chuộc của Chúa Giê-xu Christ. Như Bô-ô là "đấng chuộc" (go'el) cho Ru-tơ ngoại bang, Chúa Giê-xu là Đấng Chuộc chúng ta khỏi tội lỗi: "Nhưng Đức Chúa Trời, là Đấng giàu có lòng thương xót, vì cớ lòng yêu thương lớn mà Ngài đã yêu chúng ta, thì khi chúng ta chết vì cớ sự phạm tội, Ngài đã làm cho chúng ta sống với Đấng Christ" (Ê-phê-sô 2:4-5). Cơ Đốc nhân được kêu gọi noi gương chesed này, sống trung tín trong giao ước hôn nhân, gia đình và hội thánh.

Kết luận

Trong đời sống Cơ Đốc nhân Việt Nam ngày nay, chesed từ sách Ru-tơ là bài học sống động giữa những thử thách: kinh tế khó khăn như nạn đói xưa, gia đình tan vỡ do ly hôn, di cư lao động, hoặc kỳ thị với người ngoại (như Ru-tơ). Chúng ta thấy nhiều chị em theo Chúa, hy sinh chăm sóc cha mẹ chồng già yếu, giống Ru-tơ. Các anh em doanh nhân Cơ Đốc noi Bô-ô, hỗ trợ người nghèo mót lúa – qua chương trình từ thiện nhà thờ, giúp lao động nhập cư từ Campuchia hay Philippines. Giữa đại dịch COVID-19 và lạm phát, các hội thánh Việt Nam đã thể hiện chesed bằng cách chia sẻ thực phẩm, cầu nguyện cho hàng xóm vô thần.

Với hơn 10 triệu Cơ Đốc nhân, chúng ta được kêu gọi thực hành chesed bền vững: trung tín trong hôn nhân (không ly hôn như tỷ lệ cao hiện nay), bảo vệ người yếu thế (phụ nữ nông thôn, trẻ mồ côi), và nương náu dưới cánh Chúa (Ru-tơ 2:12). Hãy để chesed biến "Ma-ra" thành phước hạnh, dẫn đến dòng dõi thuộc linh – con cháu noi Chúa. Như Ô-bết nối Đa-vít, nhân từ chúng ta hôm nay sẽ sinh hoa quả vĩnh cửu trong Nước Trời. (Khoảng 1050 từ)