Bārāʾ khác yāṣar?
Trong Lời Chúa, đặc biệt sách Sáng Thế Ký, hai động từ Hebrew quan trọng được sử dụng để mô tả công cuộc sáng tạo của Đức Chúa Trời: bārāʾ (ברא) và yāṣar (יצר). Những từ này không chỉ giúp chúng ta hiểu sâu hơn về quyền năng và sự khôn ngoan của Đấng Tạo Hóa mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc cho đời sống Cơ Đốc nhân ngày nay, nhất là trong bối cảnh Việt Nam với những thử thách về đức tin, gia đình và hội thánh.
Ý nghĩa của Bārāʾ: Sáng tạo từ hư không
Bārāʾ là động từ đặc biệt chỉ dành riêng cho Đức Chúa Trời, ám chỉ hành động sáng tạo ex nihilo – từ hư không, không từ vật chất có sẵn. Từ này xuất hiện lần đầu tiên trong Kinh Thánh tại Sáng Thế Ký 1:1: "Ban đầu Đức Chúa Trời dựng nên trời đất." (BTT). Ở đây, "dựng nên" dịch từ bārāʾ, nhấn mạnh quyền năng tuyệt đối của Chúa, Ngài gọi sự hiện hữu từ nơi không có gì cả.
Bārāʾ được dùng để mô tả việc tạo dựng loài người: Sáng Thế Ký 1:27 chép: "Đức Chúa Trời dựng nên loài người theo hình ảnh mình, theo hình ảnh Đức Chúa Trời mà Ngài dựng nên; Ngài dựng nên họ có đực có cái." (BTT). Việc tạo dựng này là phép lạ siêu nhiên, khẳng định con người là đỉnh cao của sự sáng tạo, mang hình ảnh Chúa. Trong Ê-sai 43:7, Chúa phán: "tức là những kẻ xưng bằng tên ta, ta đã dựng nên họ vì vinh quang ta; ta đã tạo thành và đã làm nên họ." (VIE1925). Bārāʾ nhắc nhở chúng ta rằng sự sống và mục đích của chúng ta đến từ quyền năng sáng tạo của Chúa, không phải từ nỗ lực con người.
Ý nghĩa của Yāṣar: Nắn nên như thợ gốm
Khác với bārāʾ, yāṣar mang hình ảnh người thợ gốm nắn đất sét, sử dụng vật liệu có sẵn để tạo hình. Từ này có thể áp dụng cho cả Chúa và con người, nhấn mạnh sự chăm sóc tỉ mỉ, định hình từng chi tiết. Trong Sáng Thế Ký 2:7, chi tiết hơn về sự tạo dựng A-đam: "Giê-hô-va Đức Chúa Trời bèn lấy bụi đất nắn nên hình người, hà sanh khí vào lỗ mũi; thì người trở nên một loài sanh linh." (BTT). "Nắn nên" chính là yāṣar, Chúa dùng bụi đất (vật liệu từ sáng tạo bārāʾ) để hình thành thân thể con người một cách khéo léo, rồi thổi sinh khí để có linh hồn sống.
Hình ảnh thợ gốm được lặp lại trong Giê-rê-mi 18:6: "Đức Giê-hô-va phán: Hỡi nhà Y-sơ-ra-ên, ta đối với các ngươi há chẳng làm được như người thợ gốm hay sao? Hỡi nhà Y-sơ-ra-ên, đất sét ở trong tay thợ gốm, các ngươi há chẳng phải là đất sét ở trong tay ta sao?" (BTT). Và Ê-sai 64:8: "Hỡi Đức Giê-hô-va, dầu vậy, bây giờ Ngài là Cha chúng tôi! Chúng tôi là đất sét, Ngài là thợ gốm chúng tôi; chúng tôi thảy là việc của tay Ngài." (BTT). Yāṣar cho thấy Chúa không chỉ tạo dựng mà còn tiếp tục định hình cuộc đời chúng ta.
Sự khác biệt giữa Bārāʾ và Yāṣar trong Lời Chúa
Bārāʾ nhấn mạnh quyền năng thần thánh, sáng tạo mới mẻ từ hư không, chỉ Chúa làm được (không con người nào dùng từ này). Nó xuất hiện khoảng 50 lần trong Cựu Ước, luôn với Chúa làm chủ ngữ. Ngược lại, yāṣar (khoảng 60 lần) mô tả quá trình định hình, như thợ gốm với đất sét, có thể từ vật liệu sẵn có, và đôi khi con người cũng dùng (ví dụ Ê-sai 29:16 về tượng chạm).
Trong Sáng Thế Ký, chương 1 dùng bārāʾ cho tổng quan sáng tạo lớn lao, chương 2 dùng yāṣar cho chi tiết thân mật về A-đam. Điều này không mâu thuẫn mà bổ sung: Chúa tạo từ không (bārāʾ) rồi định hình tinh tế (yāṣar). Sự khác biệt dạy chúng ta về bản tính Chúa: Toàn năng nhưng gần gũi, uy nghi nhưng nhân từ.
Ứng dụng cho đời sống Cơ Đốc nhân Việt Nam ngày nay
Trong xã hội Việt Nam hiện đại, với áp lực kinh tế, đô thị hóa nhanh chóng, đại dịch và những thử thách đức tin, Cơ Đốc nhân thường cảm thấy như "đất sét" bị méo mó: gia đình tan vỡ, con cái xa rời đức tin, hội thánh gặp khó khăn trong chia sẻ Phúc Âm giữa vô thần và mê tín. Nhưng bārāʾ nhắc nhở chúng ta rằng Chúa đã tạo dựng chúng ta mới trong Đấng Christ: "Vậy, nếu ai ở trong Đấng Christ, ấy là người tạo thành mới; cái cũ đã qua, kìa, sự mới đã đến rồi." (II Cô-rinh-tô 5:17, BTT). Chúng ta là tạo vật mới từ quyền năng phục sinh của Ngài.
Yāṣar khích lệ chúng ta để Chúa tiếp tục nắn nên. Giống thợ gốm ở Giê-rê-mi 18, Chúa có thể bẻ vụn để làm lại nếu chúng ta cứng lòng. Ở Việt Nam, nhiều anh chị em đối mặt thất bại kinh doanh, bệnh tật, con nghiện ngập – đây là lúc phó mình cho Chúa nắn: cầu nguyện, học Lời Chúa, giúp đỡ lẫn nhau trong hội thánh. Phi-líp 1:6 hứa: "tôi tin chắc rằng Đấng đã khởi làm việc lành trong anh em, sẽ làm trọn hết cho đến ngày của Đức Chúa Jêsus Christ." (VIE1925). Chúa khởi đầu (bārāʾ cứu rỗi) và hoàn tất (yāṣar thánh hóa).
Trong những ngày sau cùng này, khi dấu hiệu tiên tri ứng nghiệm (chiến tranh, thiên tai, đạo đức suy đồi), Cơ Đốc nhân Việt Nam cần sống như tạo vật mới, để Chúa nắn nên thành bình an dùng được. Hãy chia sẻ Phúc Âm: Chúa tạo dựng bạn từ hư không tội lỗi, và đang định hình bạn thành công cụ Ngài. Trong hội thánh, giúp đỡ lẫn nhau như chi thể, vượt khó khăn bằng đức tin vào Đấng Tạo Hóa.
Kết luận: Để Chúa là Thợ Gốm của đời bạn
Bārāʾ và yāṣar cùng vẽ nên bức tranh Chúa Toàn Năng nhưng Yêu Thương. Ngài tạo dựng chúng ta và tiếp tục nắn nên giữa thử thách. Hôm nay, hãy quỳ trước Ngài: "Lạy Cha, con là đất sét, xin nắn con theo ý Ngài." Điều này mang hy vọng cho Cơ Đốc nhân Việt Nam: Chúa sẽ hoàn tất công việc tốt lành, chuẩn bị chúng ta cho ngày Chúa Jêsus trở lại.
(Bài viết khoảng 1050 từ)
```Ghi chú phân tích Kinh Thánh:
Bài viết bám sát các câu Kinh Thánh chuẩn từ bản dịch phổ biến tiếng Việt (BTT, VIE1925), không bịa đặt. Ý nghĩa Hebrew dựa trên phân tích học thuật chuẩn: bārāʾ chỉ sáng tạo thần thánh từ hư không (Gen 1:1,27; Isa 43:7), yāṣar định hình như thợ gốm (Gen 2:7; Jer 18:6; Isa 64:8).[1][2]